6 stappen naar een digitaal vaardige klas!

Iris Muis
Iris Muis Programma manager workshops FutureNL

Je hebt het waarschijnlijk al wel vaker gehoord: de wereld om ons heen verandert en wordt steeds digitaler. We moeten de kinderen van nu voorbereiden op de wereld van de toekomst, waarin steeds meer gebruik wordt gemaakt van technologie. Zij zullen banen gaan vervullen die nu nog niet bestaan en waar we nog geen idee van hebben! Daarom is het belangrijk dat het onderwijs ze daarop voorbereidt.

Maar hoe doe je dat dan?!

Deze stappen helpen je op weg bij het uitvinden wat er allemaal mogelijk is en waar jij kan beginnen om jouw leerlingen digitaal vaardig te maken.

1. Ontdek

Oriënteer jezelf op het lesmateriaal over digitale geletterdheid dat al beschikbaar is voor leerkrachten online!

Kijk bijvoorbeeld op ons gratis platform, waar we zoveel mogelijk van het Nederlandse lesmateriaal over computational thinking hebben verzameld en op één plek bij elkaar gebracht. Dit is de link naar het platform.

Je kunt daar allerlei verschillende soorten lessen vinden: met en zonder computer, lessen gebaseerd op zelfontdekkend leren en gerichte instructie, en lessen gebaseerd op Scratch. Je vindt er ook een overzicht van boeken en robots die je eventueel kunt aanschaffen om je te ondersteunen.

Er zijn nog veel meer andere handige websites waar goed materiaal te vinden is, zoals deze website over Scratch. Heb je liever een tijdschrift in plaats van een website? Bestel of leen dan de Digi Kidsweek. Deze is in de eerste week van december 2017 naar alle scholen in Nederland verzonden. Link hier.

2. Ervaar

Denk jij nu: maar ik ben zelf helemaal niet zo goed met computers en dat soort dingen? Geen nood!

Om te ervaren hoe een les in programmeren gaat, kun je een gratis CodeUur aanvragen. Je wordt gekoppeld aan een enthousiaste vrijwilliger uit het bedrijfsleven, die in jouw klas een les komt geven. De vrijwilliger is getraind door ons en je hoeft zelf niets voor te bereiden! Vraag gratis een CodeUur aan op deze pagina.

Probeer daarna zelf eens een lesje uit, en je zult zien dat het niet zo moeilijk is als je dacht. Klik op ons platform op jouw klas, bijvoorbeeld groep 7/8, en je zult allemaal verschillende lessen en lesplannen zien. Start een les die jou aanspreekt en doe de les zelf. Wie weet vind je dit hartstikke leuk en gaat het heel goed!

Lezen jouw leerlingen vaak de Donald Duck en heb je groep 7/8? Bekijk dan deze les voor groep 7/8 over programmeren en taal met Donald Duck.

3. Experimenteer

Geef eens een les in jouw eigen klas!

Kies hiervoor een les uit die past bij jouw groep: begin makkelijk en met een onderwerp dat je leerlingen leuk vinden. Het minste werk is een lesplan volgen van ons platform. Dit is een kant en klaar plan speciaal voor leerkrachten, waarin alle uitleg, materialen en presentaties voor het digibord al klaar staan. De lesplannen bestaan meestal uit 5 lessen, die makkelijk beginnen en steeds moeilijker worden.

Heb jij bijvoorbeeld groep 5/6 en vinden jouw leerlingen robots cool? Gebruik dan dit lesplan voor groep 5/6 over robots.

4. Steuntje in de rug

Vind je het nog lastig? Zou je je ervaringen graag uit willen wisselen met andere leerkrachten? Wij bieden gratis workshops aan voor leerkrachten, waarin we jou een steuntje in de rug geven!

Tijdens een kennismakingsworkshop van 2 uur ontdek je wat digitale geletterdheid nou eigenlijk precies is. Je kunt verschillende producten, zoals robots, uitproberen en bedenken of dat iets is wat jou zou kunnen helpen bij het lesgeven. Je praat met andere leerkrachten en helpt elkaar.

Voor leerkrachten die al wat verder zijn, is er een professionaliseringstraject van 4 workshops. Hierbij gaan we dieper in op de specifieke leerdoelen van de leerlijn die bij digitale geletterdheid horen en kan je na elke workshop een les in jouw klas geven over een bepaald thema. Ook leer je werken met coole hulpmiddelen zoals de micro:bit. Je denkt tenslotte na over structurele inbedding van digitale geletterdheid in jouw lesprogramma.

Kijk voor een gratis workshop in jouw buurt op onze website en schrijf je in!

5. Maak het structureel

Een lesje hier en een lesje daar is natuurlijk leuk. Maar je wilt uiteindelijk dat jouw klas van school afgaat als digitaal vaardige mensen, klaar om de digitale wereld te veroveren!

Dit kun je alleen maar bereiken door digitale geletterdheid structureel in te bedden in jouw lesprogramma. Je zorgt dat je leerlingen alle leerdoelen bereiken door te werken met een leerlijn. Een link naar onze leerlijn computational thinking vind je hier.

De leerlijnen van de 3 andere pijlers van digitale geletterdheid: mediawijsheid, ICT-basisvaardigheden en informatievaardigheid, volgen zo snel mogelijk in 2018.

Praat hierover met jouw schoolleider en je collega’s. Hoeveel lestijd mag jij besteden aan digitale geletterdheid per week? Kun je misschien een koppeling maken met andere vakken, zoals taal of wereldoriëntatie? En spreken jullie af om allemaal dezelfde leerlijn te gebruiken?

Inbedding van nieuwe dingen kost tijd: doe het stapje voor stapje en in goed overleg. Samen en met geduld kom je het verst!

6. Heb plezier!

Tenslotte: heb vooral veel plezier als je hiermee aan de slag gaat. Digitale vaardigheid is leuk! Er zijn zoveel creatieve en leuke manieren om deze vaardigheden onder de knie te krijgen.

Er is geen goed of fout, laat je leerlingen digitale geletterdheid ontdekken. Het kan zomaar gebeuren dat een leerling jou voorbijstreeft en dat is juist geweldig. Laat het idee los dat je altijd een paar stappen voor wil zijn op je leerlingen. Deze ontdekkingsreis ga je samen aan met de klas: als je zelf even iets niet weet is dat oké!

Succes op deze inspirerende ontdekkingsreis!

Kinderen kansloos zonder programmeren

Kinderen kansloos zonder programmeren!

Dagmar Ypenberg - Moonen
Dagmar Ypenberg - Moonen Communicatie FutureNL

‘Kinderen kansloos zonder programmeren’ claimt Chris Hall van Bynder in het NRC van november 2016. Als Stichting FutureNL kunnen we dat alleen maar onderstrepen. In deze blog lichten we, speciaal voor alle ouders uit de X generatie, toe waarom u uw kind echt moet laten kennismaken met programmeren. Het onderwijs in Nederland loopt helaas nog ver achter, dus voorlopig ligt de bal bij u.

Mijn kind geen programmeur!
Goed nieuws. Dat hoeft ook niet. We hoeven niet allemaal apps te bouwen of een robot of website te maken. Bij leren programmeren gaat het erom dat kinderen de digitale wereld waarin ze leven echt begrijpen. Het leren logisch nadenken is belangrijk. Ze leren vaardigheden als creatief en logisch denken, krijgen ruimtelijk inzicht en een breder probleemoplossend vermogen. Ze leren structureren en samenwerken. Vaardigheden waarbij kinderen in elk beroep profijt hebben.

Enzo Knol
Het is belangrijk om je te realiseren dat onze kinderen opgroeien in een compleet andere wereld dan waarin wij zijn opgegroeid. Smartphones, YouTube, Netflix en Snapchat zijn verweven in hun dagelijkse leven. Kinderen kijken steeds minder lineaire televisie of doen dat met een second screen. Zelfs speelgoed is tegenwoordig digitaal en soms zelfs programmeerbaar. Klinkt de stem van Enzo Knol of StukTV ook bij u door de woonkamer? Mijn kinderen lopen in ieder geval niet warm voor Dick Trom of De Film van Ome Willem. Laat staan dat ze weten wat een telefooncel is of een fax.

Onderwijs
Kortom, kinderen van nu groeien op in een maatschappij waarin technologie ze ongekende mogelijkheden biedt. Ze worden echter nog altijd opgeleid naar oude maatstaven. En daar ligt precies het probleem. Het Nederlandse onderwijs sluit niet aan op het dagelijkse leven van kinderen en ook niet op de vraag van het bedrijfsleven. De programmeertaal maakt op Nederlandse scholen geen vast onderdeel uit van het curriculum. Je kunt je afvragen of je kind meer gebaat is bij de Franse taal of bij een programmeertaal.

Werkgelegenheid
Het gaat niet alleen om de toekomst. Nederland heeft nu al veel te weinig mensen beschikbaar die zijn opgeleid in bètavakken, techniek en computerwetenschappen. Een paar interessante feiten en cijfers:
• In 2020 bestaat in Europa een tekort van 900.000 ICT-professionals.
• Het UWV heeft maandelijks 1.150 ICT-vacatures beschikbaar.
• Booking.com heeft op het hoofdkantoor in Amsterdam ongeveer duizend medewerkers werken op de technologietak van het bedrijf. Daarvan komt 88% uit het buitenland omdat Booking.com geen Nederlanders kan vinden met de gewenste vaardigheden.

Programmeren is overal
Deze voorbeelden zijn geen uitzondering. Bijna elke beroep heeft een digitaal component. Denk maar aan de robotisering van werkzaamheden. Albert Heijn heeft door de introductie van de volledige zelfscanner geen kassière meer nodig. Een verwarmingsmonteur werkt met een app, natuuractivisten zetten drones in om olifanten te beschermen. Een automonteur leest de gegevens van een auto uit door middel van de computer en geen architect meer die nog werkt met papier en potlood. En als u bij de huisarts of fysiotherapeut komt, dan worden uw lichaamsfuncties toch ook digitaal gemeten?

Aan de slag
Bent u nu overtuigd dat onze kinderen moeten leren programmeren? Dat is heel mooi. Overheid en onderwijs moeten snel stappen gaan zetten om onze kinderen de juiste vaardigheden bij te brengen. Bij Stichting FutureNL doen we ons uiterste best om dat voor elkaar te krijgen. Maar u kunt vandaag al aan de slag. Want het zou toch zonde zijn als u blijft wachten op het onderwijs en uw kind daardoor later de boot mist? Kijk eens op onze website voor activiteiten, websites en cursussen.

We wensen je heel veel programmeer plezier.

Dagmar Ypenberg Moonen

De vraag of digitale vaardigheden moeten worden aangeboden aan onze kinderen in het po is achterhaald

De vraag of digitale vaardigheden moeten worden aangeboden aan onze kinderen in het po is achterhaald

Jenya Krul
Jenya Krul Programma manager FutureNL





De wereld waarin onze kinderen leven is een digitale wereld. Bijna elk beroep heeft een digitaal component en in de toekomst zal de digitalisering van de beroepen toenemen. Zo werkt een verwarmingsmonteur met een app, een automonteur leest de gegevens van een auto uit door middel van de computer en zetten natuuractivisten drones in om olifanten te beschermen. Ik zie een kloof tussen de digitale ontwikkeling van Nederlandse kinderen en de (toekomstige) vraag vanuit de maatschappij naar passende digitale vaardigheden.

Als kenniseconomie is het van cruciaal belang dat Nederlandse kinderen digitale vaardigheden ontwikkelen. Als we het welzijn en een positief toekomstperspectief van de kinderen als uitgangspunt nemen, moeten alle Nederlandse kinderen nu digitale vaardigheden ontwikkelen om de wereld te kunnen begrijpen en later maximaal in een digitale wereld te kunnen functioneren. Om dit doel te bereiken werk ik als programmamanager bij Stichting FutureNL, ontstaan door een fusie van Stichting CodeUur en de Dreamery Foundation.

DSC_0072

Lesmateriaal integreren in de klas
Het ligt voor de hand om het leren van digitale vaardigheden in de klas aan te bieden. Te beginnen in het basisonderwijs. Het aanbieden van digitale vaardigheden staat dan onafhankelijk van de (thuis)situatie en leefomgeving. Dit betekent voor de leerkracht wel een extra bal om in de lucht te houden bovenop alle andere werkzaamheden en aandachtspunten die ook heel belangrijk zijn voor de ontwikkeling van een kind.

Er is voldoende lesmateriaal voor het ontwikkelen van digitale vaardigheden beschikbaar, maar hoe integreer je dat als leerkracht in de klas? Vanuit mijn jarenlange ervaring in de klas als leerkracht ben ik voor Stichting FutureNL samen met Felienne Hermans (TU Delft) het bestaande (les)materiaal gaan onderzoeken. We hebben inzichtelijk gemaakt welk (les)materiaal er al is, wat er mist in het aanbod en hoe al dit lesmateriaal zich tot elkaar verhoudt. Al gauw kwamen we tot de conclusie dat veel materiaal erg eenzijdig en abstract is. Wanneer ik als oud-leerkracht lees dat leerlingen in groep 1 en 2 een simpel sequentieel algoritme moet kunnen uitvoeren zakt de moed mij in de schoenen, terwijl het simpelweg betekent dat de leerling een simpele opdracht uit moeten kunnen voeren zoals het pakken van een pen.

Daarnaast is er de uitdaging om continuïteit en structuur aan te brengen in het aanbieden van digitale vaardigheden zonder het gevoel te ervaren dat je als leerkracht zomaar iets ‘hapsnap’ aan het doen bent, omdat het nou eenmaal moet.

Vier disciplines
Ons maandenlange onderzoek heeft geleid tot een concrete uitwerking van een concentrische leerlijn digitale geletterdheid voor groep 1 tot en met groep 8 met vier disciplines als uitgangspunt:

Computational Thinking
ICT-basisvaardigheden
Informatievaardigheden
Mediawijsheid

Door in de leerlijn een koppeling te maken met de (kern)vakken zoals rekenen en taal waarbij concretisering van leerdoelen en activiteiten centraal staan, willen wij leerkrachten het inzicht en vertrouwen geven dat we al dagelijks bezig zijn met computational thinking in de klas. Het is maar net vanuit welk perspectief je de lesactiviteit benadert. Een voorbeeld is de rekenopdracht aan de kleuters om in een rij te gaan staan van groot naar klein. Als je vervolgens als leerkracht de onzichtbare en zichtbare eigenschappen (leeftijd versus lengte) ter sprake stelt werk je op dat moment ook aan een leerdoel van computational thinking. Het één sluit het ander dus niet uit, maar wordt een versterking van elkaar.

Door het maken van een koppeling met onder andere rekenen en taal en het gebruik van concrete voorbeelden willen wij leerkrachten in staat stellen de digitale vaardigheden vakoverstijgend aan te bieden in de klas. Als uitgangspunt voor onze leerlijn zijn de abstracte voorbeeldmatige leerplankaders en begrippensets van SLO gebruikt en de kerndoelen van OC&W, zodat ook in het schoolbeleid aansluiting mogelijk wordt gemaakt.

Oproep: denk mee in het leerkrachtenpanel
De leerlijn digitale geletterdheid ontwikkelen wij in co-creatie met leerkrachten om de integratie in het primair onderwijs te bevorderen. Het zijn immers de leerkrachten die het aanbieden van digitale vaardigheden in de klas gaan integreren. We zijn daarom op zoek naar enthousiaste leerkrachten die willen bijdragen aan de ontwikkeling van de leerlijn digitale geletterdheid.

Leerkrachten in het panel worden uitgedaagd om hun mening te geven over zowel de inhoud van de leerlijn als over de gebruiksvriendelijkheid en toepasbaarheid van de online omgeving in de klas. We benaderen je steeds per mail en je bepaalt zelf of je tijd hebt om feedback te geven of niet. Het panel van leerkrachten zal in januari 2017 starten. Ben je leerkracht of ken je leerkrachten die willen meedenken? Schrijf je in op www.codeuur.nl/panelmember of verspreid deze oproep in je netwerk. Samen bereiken we meer.