Programmeren als tool voor taal

“Programmeren als tool voor taal”

Felienne Hermans
Felienne Hermans Expert leerlijn & lesmateriaal (TU DELFT)

“Programmeren is moeilijk. Daar heb ik helemaal geen tijd voor.”

Dat zijn de reacties die we vaak horen van leerkrachten als we praten over programmeerlessen. Natuurlijk vinden leerkrachten het belangrijk dat hun leerlingen met digitale vaardigheden aan de gang gaan, maar hoe dat dan moet? En maak je er tijd voor naast alle leerdoelen die er al zijn? Tsja, dat is lastig.

Ik heb een hoop lessen gegeven de afgelopen jaren en ik geloof dat er een oplossing is voor beide problemen: vakintegratie!

Wat nu als we tijdens de taallessen ook gaan programmeren? Een gek idee, maar eigenlijk ook heel logisch. Programmeren is geen doel op zich, vind ik. Het gaat er niet om dat kinderen kunnen programmeren, het gaat erom dat ze programmeren kunnen gebruiken als het nodig is. In die zin is het net als leren schrijven. Waarom vinden we dat belangrijk? Niet om het schrijven op zich, toch? We vinden dat belangrijk omdat kinderen dan boeken kunnen schrijven en brieven en bezwaarstukken en gedichten en rapporten en ga zo maar door. Schrijfonderwijs (en vooral stelonderwijs) leent zich daarom goed voor vakintegratie: bijvoorbeeld een verslag schrijven over een geschiedenis als verdieping.

Uit onderzoek blijkt dat vooral het integreren van taal- en betavakken goed werkt (1). Kinderen die bijvoorbeeld taal en wetenschap-en-technieklessen samen kregen (ze moesten dan bijvoorbeeld een verslag schrijven over de inhoud van een les) deden het beter dan leerlingen die de lessen apart kregen. Wat ook heel mooi was is dat de leerlingen van de geïntegreerde aanpak zichzelf meer als wetenschappers omschreven!

Zou het niet mooi zijn als we dit met programmeren ook kunnen bereiken? Programmeren en taal samen gedoceerd. Dat klinkt als twee vliegen in 1 een klap! Daarom ben ik ook zo blij dat ik samen met FutureNL 20 taal-programmeerlessen ga ontwikkelen. Een voorproefje kun je al op onze site vinden. In deze eerste les oefenen leerlingen met voorzetsels door een Scratchkatje te laten bewegen. Ook wordt hun creativiteit gestimuleerd door zelf gekke plekken te verzinnen waar de kat naartoe kan gaan.

Dat stimuleren van creativiteit zul je in veel van onze nieuwe lessen gaan zien. Zo hebben we een Donald Duck-les waarin kinderen een strip uit de Donald Duck nabouwen met Scratch natuurlijk. Daarmee gaan ze dan reflecteren op de tekstsoort. Is een verhaal bijvoorbeeld spannend of grappig? Een verhaal hoeft niet altijd op papier geschreven te worden om het te bestuderen.

We zullen kinderen ook kennis laten maken met het ondersteunen van creativiteit met de computer! Probeer dit Scratchprogramma maar eens. Iedere keer dat je op de groene vlag klikt, krijg je een nieuwe gekke zin. Perfect om jouw eigen verhaal mee te beginnen. In deze les oefenen we dan ook weer met grammatica. Leerlingen moeten in de zinnen de persoonsvorm en het onderwerp herkennen.

Zo zie je al: programmeren is een tool. Voor taal, maar ook andere creatieve werkvormen zoals handenarbeid, dans en muziek lenen zich voor programmeeronderwijs. Laatst was ik op de finale van de RoboCup Junior, een programmeerwedstrijd voor kinderen vanaf 10. Leerlingen maken daar een robot die een performance doet.

Hier kun je een filmpje van een aantal teams zien op het WK. Is dat niet cool? Echt iets heel anders dan wat de meeste mensen denken als ze ‘programmeren’ horen. En daar gaan we dus voor 🙂

1. Hier kun je er meer over lezen over het onderzoek waaruit blijkt dat vooral het integreren van taal- en betavakken goed werkt.

Expeditie micro:bit met Nederlandse basisscholen

Expeditie micro:bit met Nederlandse basisscholen
Duizenden kinderen doen mee aan de finale van expeditie micro:bit op vrijdag de 13de oktober.

Ronilla Snellen
Ronilla Snellen directeur FutureNL

FutureNL gaat weer iets vets doen! Op vrijdag de 13de oktober 2017 gaan duizenden kinderen uit groep 6, 7 en 8 in het gehele land meedoen aan de finale van expeditie micro:bit. Na het verbreken van het Wereldrecord programmeren in 2016 start Stichting FutureNL een nieuwe actie om Nederlandse kinderen en leerkrachten te enthousiasmeren voor interactie met technologie. De grote finale vindt plaats in de Europese CodeWeek.

De micro:bit is een klein microcontroller-board ontwikkeld door de BBC in Engeland. In 2015 hebben alle kinderen van 11 en 12 jaar in Engeland een micro:bit cadeau gekregen van de overheid. Hoog tijd dat ook Nederlandse kinderen de juiste tools aangereikt krijgen om te leren programmeren. Stichting FutureNL is daarvoor een samenwerking aangegaan met Astrid Poot van Lekkersamenklooien. Speciaal voor expeditie micro:bit ontwikkelde zij met een team van experts de Digi-klooikoffer. In het nieuwe schooljaar starten alle deelnemende klassen aan expeditie micro:bit. In de Digi-klooikoffer zitten een tiental hele toffe lessen om te leren programmeren. Het doel van de koffer is dat kinderen spelenderwijs ervaren wat ze kunnen doen met de micro:bit. Iedere deelnemende school krijgt 30 Digi-klooikoffers, inclusief 30 micro:bits cadeau!

Klooikoffer microbit

Expeditie micro:bit wordt door heel veel bedrijven ondersteund. Een dergelijke grootschalige samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven past erg goed in de tijdsgeest. Het SIDN fonds en Microsoft lopen hierin voorop maar ieder bedrijf kan de expeditie ondersteunen door een klas te adopteren zodat elk kind op expeditie kan. De ABN AMRO Foundation doneert laptops aan scholen die nog geen of onvoldoende computers op school beschikbaar hebben. De Gemeente Delft heeft reeds toegezegd zich in te zetten om samen met het bedrijfsleven alle basisscholen in Delft mee te kunnen laten doen met de expeditie.

We willen heel graag dat kinderen op de basisschool structureel in aanraking komen met digitale vaardigheden. Hiervoor hebben we samen met de TU Delft een leerlijn digitale geletterdheid gemaakt en stellen we voor alle leerkrachten van Nederland gratis lesmateriaal beschikbaar op onze site. Ook het lesmateriaal van de expeditie zal hier straks te vinden zijn.

De volgende kanjers zijn bij het ontwikkelen van de Digi-klooikoffer betrokken:
• Astrid Poot: medeoprichter Lekkersamenklooien en bedenker Klooikoffers
• Matthijs Kamstra: creative developer en papertoy artist
• Jurre Kuilder: creative developer
• Madelon Oude Vrielink: ontwerper
• Pauline Maas: docente ICT, digitaal knutselaar en Directeur Stichting CodeKlas
• Per-Ivar Kloen: docent, kwartiermaker makereducation en fablearn fellow (Stanford)
• Marten Hazelaar: docent en kunstenaar
• Jenya Krul: programma manager FutureNL, onderwijsexpert

De finale van expeditie micro:bit vindt plaats in de Europese Codeweek. In de periode 7 tot en met 22 oktober 2017 draait alles om het leren programmeren thuis, op school en daarbuiten. Tijdens de Europese Codeweek worden door geheel Europa, in 26 landen, nationale codeweken georganiseerd.

Wil je mee op expeditie? Dat kan! Schrijf je hier in!

Brief aan formateur Edith Schippers

Brief aan formateur Edith Schippers

Stichting FutureNL

Tweede Kamer der Staten Generaal
T.a.v. Mevrouw E.I. Schippers
Plein 2
2511 CR Den Haag

Betreft: Digitale geletterdheid in het onderwijs 18 april 2017

Geachte mevrouw Schippers,

Nederland behoort tot de hoogst ontwikkelde, welvarendste, best georganiseerde en gelukkigste samenlevingen van de wereld. Het onderzoek van Boston Consulting Group (BCG) concludeert dat Nederland als digitale koploper moeite heeft om de voorsprong ten aanzien van de stevige concurrentiepositie te behouden (Digitizing The Netherlands, juni 2016). Die voorsprong is belangrijk, want een bloeiende digitale economie heeft een positieve invloed op de welvaart en het welzijn van alle Nederlanders. De opkomende uniforme digitale markt binnen Europa kan het bruto nationale product van Nederland een boost geven van 3,3% berekent BCG in haar rapport. Maar dan moeten we wel klaar zijn om nieuwe kansen te grijpen en op dit moment zijn er een aantal factoren die de digitale ontwikkeling van Nederland bemoeilijken waarvan een groot tekort aan goed opgeleid ICT-personeel de voornaamste is:

• In 2020 bestaat in Europa een tekort van 900.000 ICT-professionals.
• Het UWV heeft maandelijks 1.150 ICT-vacatures beschikbaar.

Om de stevige concurrentiepositie van Nederland als kenniseconomie te waarborgen is het van cruciaal belang dat Nederlandse kinderen digitale vaardigheden ontwikkelen om de (toekomstige) wereld te kunnen begrijpen en maken. Hiermee behouden we de voorsprong ten aanzien van andere Europese landen waarbij het welzijn en een positief toekomstperspectief van iedere Nederlander uitgangspunt zijn.

Vraag vanuit Nederlandse maatschappij
Er is op dit moment sprake van een kloof tussen de digitale ontwikkeling van Nederlandse kinderen en de (toekomstige) vraag vanuit de maatschappij naar passende digitale vaardigheden in tegenstelling tot andere Europese landen.
Onze kinderen groeien op in een maatschappij waarin technologie ze ongekende mogelijkheden biedt. Ze worden echter nog altijd opgeleid naar oude maatstaven. En daar ligt precies het probleem. Het Nederlandse onderwijs sluit niet meer aan op het dagelijkse leven van kinderen en ook niet op de vraag van het bedrijfsleven. Digitale geletterdheid maakt op Nederlandse scholen geen vast onderdeel uit van het curriculum waardoor uitgeverijen een afwachtende houding aannemen. Onder andere in Engeland, Spanje, Griekenland, Portugal en Finland is digitale geletterdheid wel al onderdeel van het curriculum in het onderwijs.

Digitale geletterdheid structureel in het Nederlandse onderwijs
Kinderen groeien op in een digitaal tijdperk waarbij ze voornamelijk met behulp van internet informatie tot zich nemen. Ze ontdekken geheel onbevangen de mogelijkheden van nieuwe technologie. Dit vraagt om digitale vaardigheden. Door het ontwikkelen van digitale vaardigheden worden kinderen gestimuleerd op een nieuwe manier creatief uiting te geven aan gedachtes, ideeën en oplossingen.

Het ontwikkelen van digitale vaardigheden moet onafhankelijk zijn van de thuissituatie en leefomgeving, zodat de kloof niet alsmaar groter wordt. Ieder kind heeft recht op een positief toekomstperspectief en daarom ligt het voor de hand om het leren van digitale vaardigheden binnen het Nederlandse curriculum van het onderwijs verplicht aan te bieden. Door digitale vaardigheden onderdeel te laten zijn van het onderwijscurriculum in het primair onderwijs krijgt ieder kind de kans om door vanzelfsprekende interactie met technologie digitale vaardigheden te ontwikkelen in betekenisvolle situaties waar ze later in elk beroep profijt van hebben. Hierdoor bereiden we de kinderen in Nederland voor op de toekomst in de digitale economie. Er is immers geen aparte digitale economie, we hebben een economie die digitaal is.

Samen bereiken we meer
Stichting FutureNL, scholen, de overheid, universiteiten en het bedrijfsleven met een sterke technologische component werken nauw samen voor de toekomst van onze kinderen.

Ondergetekenden onderschrijven de urgentie van ieder kind in het Nederlandse basisonderwijs digitaal vaardig maken. Dit regeerakkoord is de kans om de vraag vanuit de gehele maatschappij concreet in te vullen middels het concreet duiden van een doelstelling rondom digitale geletterdheid in het curriculum van het Nederlandse onderwijs. Ervanuit gaande dat u zich ook wilt inzetten voor de toekomst van onze kinderen en ons land vragen wij u de volgende zin op te nemen in het regeerakkoord:

“Dit kabinet zorgt dat alle Nederlandse kinderen nu digitale vaardigheden ontwikkelen door structurele interactie met technologie in het onderwijs en zorgt dat leerkrachten de kans hebben om zich hierin te professionaliseren.”