Brief aan formateur Edith Schippers

Brief aan formateur Edith Schippers

Stichting FutureNL

Tweede Kamer der Staten Generaal
T.a.v. Mevrouw E.I. Schippers
Plein 2
2511 CR Den Haag

Betreft: Digitale geletterdheid in het onderwijs 18 april 2017

Geachte mevrouw Schippers,

Nederland behoort tot de hoogst ontwikkelde, welvarendste, best georganiseerde en gelukkigste samenlevingen van de wereld. Het onderzoek van Boston Consulting Group (BCG) concludeert dat Nederland als digitale koploper moeite heeft om de voorsprong ten aanzien van de stevige concurrentiepositie te behouden (Digitizing The Netherlands, juni 2016). Die voorsprong is belangrijk, want een bloeiende digitale economie heeft een positieve invloed op de welvaart en het welzijn van alle Nederlanders. De opkomende uniforme digitale markt binnen Europa kan het bruto nationale product van Nederland een boost geven van 3,3% berekent BCG in haar rapport. Maar dan moeten we wel klaar zijn om nieuwe kansen te grijpen en op dit moment zijn er een aantal factoren die de digitale ontwikkeling van Nederland bemoeilijken waarvan een groot tekort aan goed opgeleid ICT-personeel de voornaamste is:

• In 2020 bestaat in Europa een tekort van 900.000 ICT-professionals.
• Het UWV heeft maandelijks 1.150 ICT-vacatures beschikbaar.

Om de stevige concurrentiepositie van Nederland als kenniseconomie te waarborgen is het van cruciaal belang dat Nederlandse kinderen digitale vaardigheden ontwikkelen om de (toekomstige) wereld te kunnen begrijpen en maken. Hiermee behouden we de voorsprong ten aanzien van andere Europese landen waarbij het welzijn en een positief toekomstperspectief van iedere Nederlander uitgangspunt zijn.

Vraag vanuit Nederlandse maatschappij
Er is op dit moment sprake van een kloof tussen de digitale ontwikkeling van Nederlandse kinderen en de (toekomstige) vraag vanuit de maatschappij naar passende digitale vaardigheden in tegenstelling tot andere Europese landen.
Onze kinderen groeien op in een maatschappij waarin technologie ze ongekende mogelijkheden biedt. Ze worden echter nog altijd opgeleid naar oude maatstaven. En daar ligt precies het probleem. Het Nederlandse onderwijs sluit niet meer aan op het dagelijkse leven van kinderen en ook niet op de vraag van het bedrijfsleven. Digitale geletterdheid maakt op Nederlandse scholen geen vast onderdeel uit van het curriculum waardoor uitgeverijen een afwachtende houding aannemen. Onder andere in Engeland, Spanje, Griekenland, Portugal en Finland is digitale geletterdheid wel al onderdeel van het curriculum in het onderwijs.

Digitale geletterdheid structureel in het Nederlandse onderwijs
Kinderen groeien op in een digitaal tijdperk waarbij ze voornamelijk met behulp van internet informatie tot zich nemen. Ze ontdekken geheel onbevangen de mogelijkheden van nieuwe technologie. Dit vraagt om digitale vaardigheden. Door het ontwikkelen van digitale vaardigheden worden kinderen gestimuleerd op een nieuwe manier creatief uiting te geven aan gedachtes, ideeën en oplossingen.

Het ontwikkelen van digitale vaardigheden moet onafhankelijk zijn van de thuissituatie en leefomgeving, zodat de kloof niet alsmaar groter wordt. Ieder kind heeft recht op een positief toekomstperspectief en daarom ligt het voor de hand om het leren van digitale vaardigheden binnen het Nederlandse curriculum van het onderwijs verplicht aan te bieden. Door digitale vaardigheden onderdeel te laten zijn van het onderwijscurriculum in het primair onderwijs krijgt ieder kind de kans om door vanzelfsprekende interactie met technologie digitale vaardigheden te ontwikkelen in betekenisvolle situaties waar ze later in elk beroep profijt van hebben. Hierdoor bereiden we de kinderen in Nederland voor op de toekomst in de digitale economie. Er is immers geen aparte digitale economie, we hebben een economie die digitaal is.

Samen bereiken we meer
Stichting FutureNL, scholen, de overheid, universiteiten en het bedrijfsleven met een sterke technologische component werken nauw samen voor de toekomst van onze kinderen.

Ondergetekenden onderschrijven de urgentie van ieder kind in het Nederlandse basisonderwijs digitaal vaardig maken. Dit regeerakkoord is de kans om de vraag vanuit de gehele maatschappij concreet in te vullen middels het concreet duiden van een doelstelling rondom digitale geletterdheid in het curriculum van het Nederlandse onderwijs. Ervanuit gaande dat u zich ook wilt inzetten voor de toekomst van onze kinderen en ons land vragen wij u de volgende zin op te nemen in het regeerakkoord:

“Dit kabinet zorgt dat alle Nederlandse kinderen nu digitale vaardigheden ontwikkelen door structurele interactie met technologie in het onderwijs en zorgt dat leerkrachten de kans hebben om zich hierin te professionaliseren.”

Kids, coding en verkiezingen

Kids, coding en verkiezingen

Anka Mulder
Anka Mulder Lid Raad van Advies FutureNL | Vice president executive board Technische universiteit Delft

De debatten voor de Tweede Kamerverkiezingen gaan over allerlei belangrijke onderwerpen en ook onderwijs en wetenschap komen aan bod. Maar het is minder gebruikelijk om expliciet aan te geven wat er inhoudelijk moet veranderen in het onderwijs. Code Pact deed dat wel en publiceerde een open brief aan de lijsttrekkers in de Telegraaf en het Financieel Dagblad over digitale vaardigheden.

“Alle kinderen digitaal vaardig,”schreef Code Pact: “Dit kabinet gaat ervoor zorgen dat kinderen en jongeren op structureel wijze digitale vaardigheden (waaronder programmeren) aanleren en biedt leraren de kans zich hierop versneld bij te scholen. Want de toekomst van onze kinderen begon gisteren!”

ewi_scratchx_XL-768x432

De brief van Code Pact is gericht op de politiek en gaat over beleid. Wat het inhoudelijk betekent om goed onderwijs in digitale vaardigheden te geven, is precies een van de onderzoeksterreinen van de TU Delft. Met behulp van data uit een gratis open, online cursus (MOOC) deed Felienne Hermans onderzoek naar de wijze waarop kinderen digitale vaardigheden leren. Twee punten zijn hiervan interessant.

Allereerst de onderzoeksresultaten zelf. Zo blijkt uit het onderzoek dat kinderen van 12 jaar en ouder digitale skills sneller on de knie hebben dan jongere kinderen. Voor 12 jaar waren er weinig verschillen. Daarnaast dat het beter gaat als kinderen zelfstandig werken, dat wil zeggen als hun ouders meedoen, haken ze sneller af. Verder dat het een valkuil is om teveel op het leren van bepaalde programmeertalen te focussen, in plaats van op algemene digitale vaardigheden.

Ook de onderzoeksmethode was interessant. Waar veel onderwijskundig onderzoek noodgedwongen maar een kleine steekproef neemt van bijvoorbeeld 30 kinderen, was het onderzoek van Felienne Hermans gebaseerd op data van duizenden kinderen van 8 jaar en ouder die deelnamen aan een MOOC over programmeren. En dat leidde tot verrassende resultaten. Op Felienne’s blog kun je meer lezen over het onderzoek.

In de wereld van morgen zijn allerlei kennis en vaardigheden nodig: sociale, vakkennis, talen, omgaan met veranderingen, enzovoort. En vrijwel alle banen vragen om digitale vaardigheden. Een goede reden om ze in het onderwijs op te nemen en het liefst ook in het basis- en voortgezet onderwijs. Jong geleerd, oud gedaan lijsttrekkers.

Lancering Stichting FutureNL

Lancering Stichting FutureNL

Ronilla Snellen
Ronilla Snellen directeur FutureNL

Op woensdagochtend 15 februari 2017 hebben we, onder toeziend oog van de top van het Nederlandse bedrijfsleven, onze Stichting FutureNL gelanceerd met een mooi event in het prachtige nieuwe pand van Improve Digital. Steven Schuurman en ik hebben deze stichting opgericht om digitale vaardigheden structureel in het onderwijs te brengen.

Lid van de raad van Advies, ZKH Prins Constantijn, opende namens de nieuwe Stichting het Strategisch beraad. Op persoonlijke titel geeft Prins Constantijn graag een zinvolle bijdrage aan FutureNL. Hij benadrukte dat dit thema in Nederland z.s.m. door overheid en bedrijfsleven omarmd moet worden om geen concurrentiepositie te verliezen.

Steven Schuurman deelde zijn zorg als technisch ondernemer: de wereld is veranderd en gaat nog veel sneller veranderen dan we ons nu realiseren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de invoering van de kwantumcomputer. Helaas verandert het onderwijs niet mee. Vanuit zijn persoonlijke overtuiging hier iets aan te willen doen, richt hij deze nieuwe stichting op en vraagt hierbij support van alle aanwezigen van het Strategisch Beraad.

De plannen van Stichting FutureNL voor de komende 5 jaar zijn helder. Primair gericht op het ontwikkelen van modern lesmateriaal, gekoppeld aan de leerlijn digitale geletterdheid. Dit lesmateriaal wordt door de Stichting gratis ter beschikking gesteld voor alle leerkrachten van Nederland: https://lessonup.io/futurenl. Leerkrachten kunnen hier zelf ook nieuwe lessen aan toevoegen. Op deze online omgeving komt ook een goede zoekmachine en gaan we werken met een ranking zodat lesmateriaal nog gemakkelijk te vinden is. Naast het ontwikkelen van deze website gaan we met CodeUur door met het verzorgen van de reguliere programmeerlessen in groep 7 en 8, gaan we een YouTube kanaal opstarten, workshops voor leerkrachten organiseren en natuurlijk komen er weer een aantal spetterende events in 2017.

Tijdens het interactief gedeelte, onder leiding van Prins Constantijn, mevrouw Neelie Kroes en mevrouw Anka Mulder (Vice President TU Delft), werd er in groepen gediscussieerd over de vraag wat kinderen nu eigenlijk echt zouden moeten leren op school. De uitkomsten van deze sessies nemen we mee in ons co-creatie proces van de ontwikkeling van de leerlijn digitale geletterdheid.

Mevrouw Neelie Kroes sloot de ochtend geheel in stijl af door nogmaals de urgentie te benadrukken om de visie van Stichting FutureNL te onderschrijven. Bijna alle aanwezigen ondertekende symbolisch de poster: ‘Samenwerken aan digitale vaardigheden in het onderwijs geeft kinderen een kansrijke toekomst.’ Samen met de eerste leden van de Raad van Advies, Prins Constantijn, Anka Mulder, Julie de Widt-Bakker (Microsoft) en Janneke Niessen van Improve Digital maken wij ons hard dat digitale vaardigheden een structurele plek krijgen in het onderwijs in Nederland.

De eerste actie n.a.v. deze ondertekening is om de actie van de partners van Codepact te supporten en een paginagrote advertentie in het FD, de Telegraaf en de Volkskrant om na de verkiezingen op 15 maart het regeerakkoord te beïnvloeden. U gaat van ons horen!

Ronilla Snellen
Co-founder en directeur FutureNL

Kinderen kansloos zonder programmeren

Kinderen kansloos zonder programmeren!

Dagmar Ypenberg - Moonen
Dagmar Ypenberg - Moonen Communicatie FutureNL

‘Kinderen kansloos zonder programmeren’ claimt Chris Hall van Bynder in het NRC van november 2016. Als Stichting FutureNL kunnen we dat alleen maar onderstrepen. In deze blog lichten we, speciaal voor alle ouders uit de X generatie, toe waarom u uw kind echt moet laten kennismaken met programmeren. Het onderwijs in Nederland loopt helaas nog ver achter, dus voorlopig ligt de bal bij u.

Mijn kind geen programmeur!
Goed nieuws. Dat hoeft ook niet. We hoeven niet allemaal apps te bouwen of een robot of website te maken. Bij leren programmeren gaat het erom dat kinderen de digitale wereld waarin ze leven echt begrijpen. Het leren logisch nadenken is belangrijk. Ze leren vaardigheden als creatief en logisch denken, krijgen ruimtelijk inzicht en een breder probleemoplossend vermogen. Ze leren structureren en samenwerken. Vaardigheden waarbij kinderen in elk beroep profijt hebben.

Enzo Knol
Het is belangrijk om je te realiseren dat onze kinderen opgroeien in een compleet andere wereld dan waarin wij zijn opgegroeid. Smartphones, YouTube, Netflix en Snapchat zijn verweven in hun dagelijkse leven. Kinderen kijken steeds minder lineaire televisie of doen dat met een second screen. Zelfs speelgoed is tegenwoordig digitaal en soms zelfs programmeerbaar. Klinkt de stem van Enzo Knol of StukTV ook bij u door de woonkamer? Mijn kinderen lopen in ieder geval niet warm voor Dick Trom of De Film van Ome Willem. Laat staan dat ze weten wat een telefooncel is of een fax.

Onderwijs
Kortom, kinderen van nu groeien op in een maatschappij waarin technologie ze ongekende mogelijkheden biedt. Ze worden echter nog altijd opgeleid naar oude maatstaven. En daar ligt precies het probleem. Het Nederlandse onderwijs sluit niet aan op het dagelijkse leven van kinderen en ook niet op de vraag van het bedrijfsleven. De programmeertaal maakt op Nederlandse scholen geen vast onderdeel uit van het curriculum. Je kunt je afvragen of je kind meer gebaat is bij de Franse taal of bij een programmeertaal.

Werkgelegenheid
Het gaat niet alleen om de toekomst. Nederland heeft nu al veel te weinig mensen beschikbaar die zijn opgeleid in bètavakken, techniek en computerwetenschappen. Een paar interessante feiten en cijfers:
• In 2020 bestaat in Europa een tekort van 900.000 ICT-professionals.
• Het UWV heeft maandelijks 1.150 ICT-vacatures beschikbaar.
• Booking.com heeft op het hoofdkantoor in Amsterdam ongeveer duizend medewerkers werken op de technologietak van het bedrijf. Daarvan komt 88% uit het buitenland omdat Booking.com geen Nederlanders kan vinden met de gewenste vaardigheden.

Programmeren is overal
Deze voorbeelden zijn geen uitzondering. Bijna elke beroep heeft een digitaal component. Denk maar aan de robotisering van werkzaamheden. Albert Heijn heeft door de introductie van de volledige zelfscanner geen kassière meer nodig. Een verwarmingsmonteur werkt met een app, natuuractivisten zetten drones in om olifanten te beschermen. Een automonteur leest de gegevens van een auto uit door middel van de computer en geen architect meer die nog werkt met papier en potlood. En als u bij de huisarts of fysiotherapeut komt, dan worden uw lichaamsfuncties toch ook digitaal gemeten?

Aan de slag
Bent u nu overtuigd dat onze kinderen moeten leren programmeren? Dat is heel mooi. Overheid en onderwijs moeten snel stappen gaan zetten om onze kinderen de juiste vaardigheden bij te brengen. Bij Stichting FutureNL doen we ons uiterste best om dat voor elkaar te krijgen. Maar u kunt vandaag al aan de slag. Want het zou toch zonde zijn als u blijft wachten op het onderwijs en uw kind daardoor later de boot mist? Kijk eens op onze website voor activiteiten, websites en cursussen.

We wensen je heel veel programmeer plezier.

Dagmar Ypenberg Moonen

De vraag of digitale vaardigheden moeten worden aangeboden aan onze kinderen in het po is achterhaald

De vraag of digitale vaardigheden moeten worden aangeboden aan onze kinderen in het po is achterhaald

Jenya Krul
Jenya Krul Programma manager FutureNL





De wereld waarin onze kinderen leven is een digitale wereld. Bijna elk beroep heeft een digitaal component en in de toekomst zal de digitalisering van de beroepen toenemen. Zo werkt een verwarmingsmonteur met een app, een automonteur leest de gegevens van een auto uit door middel van de computer en zetten natuuractivisten drones in om olifanten te beschermen. Ik zie een kloof tussen de digitale ontwikkeling van Nederlandse kinderen en de (toekomstige) vraag vanuit de maatschappij naar passende digitale vaardigheden.

Als kenniseconomie is het van cruciaal belang dat Nederlandse kinderen digitale vaardigheden ontwikkelen. Als we het welzijn en een positief toekomstperspectief van de kinderen als uitgangspunt nemen, moeten alle Nederlandse kinderen nu digitale vaardigheden ontwikkelen om de wereld te kunnen begrijpen en later maximaal in een digitale wereld te kunnen functioneren. Om dit doel te bereiken werk ik als programmamanager bij Stichting FutureNL, ontstaan door een fusie van Stichting CodeUur en de Dreamery Foundation.

DSC_0072

Lesmateriaal integreren in de klas
Het ligt voor de hand om het leren van digitale vaardigheden in de klas aan te bieden. Te beginnen in het basisonderwijs. Het aanbieden van digitale vaardigheden staat dan onafhankelijk van de (thuis)situatie en leefomgeving. Dit betekent voor de leerkracht wel een extra bal om in de lucht te houden bovenop alle andere werkzaamheden en aandachtspunten die ook heel belangrijk zijn voor de ontwikkeling van een kind.

Er is voldoende lesmateriaal voor het ontwikkelen van digitale vaardigheden beschikbaar, maar hoe integreer je dat als leerkracht in de klas? Vanuit mijn jarenlange ervaring in de klas als leerkracht ben ik voor Stichting FutureNL samen met Felienne Hermans (TU Delft) het bestaande (les)materiaal gaan onderzoeken. We hebben inzichtelijk gemaakt welk (les)materiaal er al is, wat er mist in het aanbod en hoe al dit lesmateriaal zich tot elkaar verhoudt. Al gauw kwamen we tot de conclusie dat veel materiaal erg eenzijdig en abstract is. Wanneer ik als oud-leerkracht lees dat leerlingen in groep 1 en 2 een simpel sequentieel algoritme moet kunnen uitvoeren zakt de moed mij in de schoenen, terwijl het simpelweg betekent dat de leerling een simpele opdracht uit moeten kunnen voeren zoals het pakken van een pen.

Daarnaast is er de uitdaging om continuïteit en structuur aan te brengen in het aanbieden van digitale vaardigheden zonder het gevoel te ervaren dat je als leerkracht zomaar iets ‘hapsnap’ aan het doen bent, omdat het nou eenmaal moet.

Vier disciplines
Ons maandenlange onderzoek heeft geleid tot een concrete uitwerking van een concentrische leerlijn digitale geletterdheid voor groep 1 tot en met groep 8 met vier disciplines als uitgangspunt:

Computational Thinking
ICT-basisvaardigheden
Informatievaardigheden
Mediawijsheid

Door in de leerlijn een koppeling te maken met de (kern)vakken zoals rekenen en taal waarbij concretisering van leerdoelen en activiteiten centraal staan, willen wij leerkrachten het inzicht en vertrouwen geven dat we al dagelijks bezig zijn met computational thinking in de klas. Het is maar net vanuit welk perspectief je de lesactiviteit benadert. Een voorbeeld is de rekenopdracht aan de kleuters om in een rij te gaan staan van groot naar klein. Als je vervolgens als leerkracht de onzichtbare en zichtbare eigenschappen (leeftijd versus lengte) ter sprake stelt werk je op dat moment ook aan een leerdoel van computational thinking. Het één sluit het ander dus niet uit, maar wordt een versterking van elkaar.

Door het maken van een koppeling met onder andere rekenen en taal en het gebruik van concrete voorbeelden willen wij leerkrachten in staat stellen de digitale vaardigheden vakoverstijgend aan te bieden in de klas. Als uitgangspunt voor onze leerlijn zijn de abstracte voorbeeldmatige leerplankaders en begrippensets van SLO gebruikt en de kerndoelen van OC&W, zodat ook in het schoolbeleid aansluiting mogelijk wordt gemaakt.

Oproep: denk mee in het leerkrachtenpanel
De leerlijn digitale geletterdheid ontwikkelen wij in co-creatie met leerkrachten om de integratie in het primair onderwijs te bevorderen. Het zijn immers de leerkrachten die het aanbieden van digitale vaardigheden in de klas gaan integreren. We zijn daarom op zoek naar enthousiaste leerkrachten die willen bijdragen aan de ontwikkeling van de leerlijn digitale geletterdheid.

Leerkrachten in het panel worden uitgedaagd om hun mening te geven over zowel de inhoud van de leerlijn als over de gebruiksvriendelijkheid en toepasbaarheid van de online omgeving in de klas. We benaderen je steeds per mail en je bepaalt zelf of je tijd hebt om feedback te geven of niet. Het panel van leerkrachten zal in januari 2017 starten. Ben je leerkracht of ken je leerkrachten die willen meedenken? Schrijf je in op www.codeuur.nl/panelmember of verspreid deze oproep in je netwerk. Samen bereiken we meer.